زیر پوست پیامرسان های داخلی از باتری های داغ تا پیام های غیب شده
دانلود عکس: پیام رسان های ایرانی طی سالهای اخیر با حمایت های گسترده دولتی و رشد قابل توجه تعداد کاربران، به قسمتی از زیست بوم ارتباطی کشور تبدیل گشته اند. با این وجود، افزایش تعداد کاربران لزوما به معنای رضایت عمومی نیست. بررسی گزارش های رسانه ای، اظهارات کارشناسان و تجربه کاربران نشان می دهند که این پیام رسان ها بازهم با چالش هایی در حوزه اعتماد عمومی، امنیت و حریم خصوصی، کیفیت خدمات، رقابت پذیری فنی و پایداری زیرساخت مواجه اند؛ چالش هایی که مانع از تبدیل شدن آنها به جایگزینی کامل برای مثال های جهانی شده است.
امیرمسعود عابدین- در سالیان اخیر و به دنبال تشدید سیاستهای فیلترینگ در ایران، پلت فرم های بومی با حمایت های کلان دولتی و ایجاد انحصارهای خدماتی، تلاش کردند تا جایگزین نمونه های بین المللی شوند. با وجود این، انتقال الزامی یا اختیاری کاربران به این شبکه، چالش های ساختاری پنهانی را عیان کرده است. گزارش های میدانی رسانه ها، مصاحبه های تخصصی کارشناسان شبکه و واکاوی های فنی نشان می دهند که پیام رسان های ایرانی با وجود رشد ظاهری در آمار کاربران، همچنان در چند بخش امنیت، زیرساخت و اعتماد اجتماعی با ایرادات اساسی دست و پنجه نرم می کنند؛ موضوعی که به یک سد محکم در مقابل جلب اعتماد عمومی تبدیل گشته است.
چالش حریم خصوصی و ابهام در پروتکلهای امنیتی بزرگ ترین پاشنه آشیل پیام رسان های داخلی، ذهنیت منفی و گاهی اثبات شده کاربران درباره ی امنیت داده هاست. در صورتیکه پیام رسان های جهانی مانند واتساپ یا سیگنال از پروتکل رمزشناسی سرتاسری (End-to-End Encryption) استفاده می نمایند، پلت فرم های ایرانی در این زمینه با ابهامات جدی روبرو هستند.
داستان افشای تصاویر مانیتورینگ «بله»: حدود سه سال پیش انتشار تصویری از صفحه مانیتور یکی از کارمندان اپلیکیشن بله که محتوای گفتگوهای کاربران را نشان می داد، موجی از انتقادات را برانگیخت. بااینکه روابط عمومی این پلت فرم اعلام نمود که این ابزار فقط برای پایش «گروه های بالای ۱۰۰۰ عضو و کانال های عمومی» جهت پیشگیری از کلاهبرداری است، اما کارشناسان امنیت شبکه باور دارند نبودند که ساز و کار رمزنگاری سرتاسری موجب می شود تا داده ها روی سرورها به شکل متن آشکار (Plaintext) ذخیره شوند و برای اپراتور یا هکرها قابل دسترسی باشند.
ضعف در معماری داده های «ایتا» و «روبیکا»: گزارش های فنی انتشار یافته از جانب لابراتوار های امنیت دیجیتال نشان می دهند که در پلت فرم هایی مانند ایتا، داده های محلی کاربر (مانند پیشنویس پیام ها یا تاریخچه چت ها) بشکلی ذخیره می شوند که در صورت دسترسی فیزیکی یا نفوذ بدافزاری به دستگاه، به سادگی قابل استخراج هستند. همینطور در روبیکا مواردی از ارسال ترافیک رمزگذاری نشده (HTTP بجای HTTPS) در لایه های خاصی از شبکه گزارش شده است.
ضعف های زیرساختی، اختلال های مکرر و افت پایداری بررسی بازخوردهای کاربران در رسانه ها و خبرگزاری های داخلی نشان می دهند که با وجود هدایت ترافیک بسمت این اپلیکیشن ها، زیرساخت سخت افزاری آنها کشش حجم بالای کاربران را در ساعات پیک مصرف ندارد.
قطعی های زنجیره ای «ایتا» و «بله»: این پیام رسان ها بارها به سبب «ارتقای سخت افزاری» یا «اختلال در قسمت تامین برق دیتاسنتر» به صورت کامل برای ساعات طولانی از دسترس خارج شده اند. کارشناسان می گویند که معماری توزیع شده (Distributed Architecture) که در تلگرام برای مدیریت میلیاردها پیام استفاده می شود، در ایتا و بله پیاده سازی نشده یا کیفیت پایینی دارد، به این علت در صورت بروز مشکل در یک نقطه، کل شبکه فلج می شود.
سنگینی و باگ های «روبیکا» و «سروش پلاس»: روبیکا به سبب تغییر ماهیت به یک «سوپر اپلیکیشن» و تجمیع خدماتی چون فیلم، موسیقی، پیام رسان و روبینو (مشابه اینستاگرام)، گرفتار اضافه بار ساختاری است. این مساله در گوشیهای میان رده و ضعیف موجب کندی شدید، هدررفت منابع سخت افزاری (RAM و CPU) و کرش های پی درپی اپلیکیشن می شود. سروش پلاس نیز همچنان از سرعت پایین آپلود فایل و افت کیفیت شدید در تماسهای صوتی و تصویری رنج می برد.
کاربران در گزارش های رسانه ای و نظرسنجی های مختلف به مشکلات دیگر زیر اشاره کرده اند:
کندی در ارسال و دریافت پیام ها باگ های عجیب در پیام ها (برای مثال مخاطب پیامی را که خودش فرستاده، نمی توانست ببیند) باگ های عجیب در ری اکت ها و به روزرسانی پیام ها (به گونه ای که برای مقطعی، قابلیت ری اکت متوقف شد) محدودیت در حجم فایل های ارسالی (مانند محدودیت ۲۰ مگابایتی ارسال فایل در «بله») لودینگ های طولانی در بارگذاری چت ها و پیام ها تأخیر در همگام سازی بین دستگاهها اشکالات در ارتباط با اعلان ها مصرف بالای باتری و داغ شدن گوشی (یکی از مشکلات پررنگ نزد مخاطبان) پر کردن حجم زیادی از حافظه (محاسبه مستقیم موارد دانلود شده در حافظه گوشی) اختلال در تماسهای صوتی و تصویری این انتقادها بشکل های مختلف درباره ی روبیکا، سروش پلاس، ایتا، آی گپ و سایر پیام رسان های داخلی مطرح گردیده است. طبیعتا با توجه به این همه مشکلات و همینطور نبود جذابیت، نباید انتظار این را داشته باشیم که مخاطبان و آنلاین شاپ ها در این پلت فرم ها بمانند.
کپی برداری ناشیانه و تجربه کاربری (UX) ضعیف یک پیام رسان موفق باید هویتی مستقل و رابط کاربری روانی داشته باشد. بیشتر پلت فرم های ایرانی از این خاصیت محروم هستند.
«ایتا» و «آی گپ»؛ سایه ای کم کیفیت از تلگرام: ایتا در عمل نسخه ای کپی برداری شده از کدهای قدیمی تلگرام است. این مورد سبب شده تا کاربران حس پلتفرمی دست دوم را داشته باشند. علاوه بر این، هماهنگی میان نسخه های مختلف (اندروید، ویندوز و وب) در این پیام رسان ها ضعیف است؛ به صورتی که گاهی پیام های خوانده شده در گوشی، در نسخه دسکتاپ همچنان به شکل خوانده نشده باقی می مانند یا همگام سازی (Sync) مخاطبین جدید با تاخیرهای طولانی مواجه می شود.
«بله» و «گپ»؛ تداخل هویتی: پیام رسان بله به سبب ریشه های بانکی خود، بیشتر شبیه به یک برنامه خدمات مالی است تا یک پیام رسان پویا. محیط کاربری آن برای چت های طولانی جذابیت ندارد. پیام رسان گپ نیز با وجود قابلیت های فنی خوب، در قسمتهایی مانند بی صدا کردن (Mute) پیشرفته یا مدیریت پیشرفته نوتیفیکیشن ها گرفتار ضعف های تجربی است.
«شاد»؛ اجبار آموزشی بدون بهینه سازی: اپلیکیشن شاد که بزرگ ترین جامعه آماری دانش آموزی را دارد، بر بستر فنی روبیکا توسعه یافته است. این پلت فرم کماکان با مشکلاتی چون احراز هویت های ناموفق، باز نشدن فایل های آموزشی و محیط کاربری خسته کننده مواجه می باشد که معلمان و دانش آموزان را کلافه می کند.
محدودیت اکوسیستم و ارتباطات بین المللی پیام رسان های ایرانی عمدتاً در داخل کشور مورد استفاده قرار می گیرند و کاربران خارجی خیلی محدودی دارند. این مورد سبب شده که شبکه ارتباطی آنها در مقایسه با پیام رسان های جهانی کوچک تر باشد.
اثر شبکه ای (Network Effect) یکی از مهم ترین عوامل موفقیت پیام رسان هاست؛ یعنی ارزش یک پیام رسان زمانی بیشتر می شود که تعداد بیشتری از افراد در آن حضور داشته باشند. خیلی از کاربران ایرانی همچنان برای ارتباطات بین المللی، فعالیتهای تجاری، آموزشی و حرفه ای ناچار به استفاده از پیام رسان های خارجی هستند. همین مساله قدرت رقابت پیام رسان های داخلی را کاهش داده است؛ بگونه ای که فورا بعد از اتصال اینترنت بین الملل در ایران، انبوهی از کاربران از پیام رسان های ایرانی به پیام رسان های خارجی بازگشتند. این اتفاق نشان داد که حضور در پیام رسان های ایرانی فقط به سبب اجبار و ناشی از اعمال محدودیت های شدید دسترسی به اینترنت بوده و علاقه و کششی در بین کاربران یا وجود نداشت یا به وجود نیامده بود که در این پلت فرم ها باقی بمانند.
مسئله اعتماد اجتماعی؛ مهم تر از فناوری خیلی از متخصصان حوزه ارتباطات باور دارند که مشکل اصلی پیام رسان های ایرانی فقط فنی نیست، بلکه به «سرمایه اجتماعی» و «اعتماد عمومی» مربوط می شود.
حتی اگر یک پیام رسان از نظر فنی عملکرد قابل قبولی داشته باشد، در صورتیکه کاربران نسبت به امنیت اطلاعات، استقلال مدیریتی یا حفظ حریم خصوصی خود اطمینان نداشته باشند، استقبال گسترده و پایدار از آن دشوار خواهد بود. به همین دلیل، اعتمادسازی از راه شفافیت، حسابرسی های مستقل امنیتی و انتشار گزارش های فنی می تواند به اندازه گسترش زیرساخت اهمیت داشته باشد.
گزارش های رسانه ای و شواهد فنی اثبات می کنند که چالش اصلی پیام رسان های ایرانی، نه تعداد کاربر و نه بودجه، بلکه «فقدان مزیت رقابتی ارگانیک»، «مشکلات فنی و زیرساخت» و «بحران عمیق اعتماد» است. ارایه خدمات انحصاری دولتی (مانند کوپن، خدمات بانکی یا آموزش الزامی در شاد) شاید بتواند آمار نصب این برنامه ها را بالا ببرد، اما تا وقتی که مشکلاتی چون ذخیره سازی متن آشکار داده ها، نبود پروتکلهای رمزنگاری پیشرفته، کپی برداری های سطحی و اختلالات مداوم زیرساختی حل نشوند، این پلت فرم ها نمی توانند بعنوان یک ابزار ارتباطی امن و پایدار در سبد مصرفی دائمی و داوطلبانه شهروندان جای بگیرید. تکامل فنی این اپلیکیشن ها نیازمند شفافیت ساختاری و خروج از پوسته انحصار است.
۲۲۷۳۲۲
منبع: imgdl.ir
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب